FURTUI TLAK LAIA THLAI HLUN ENKAWL DAN

FURTUI TLAK LAIA THLAI HLUN ENKAWL DAN





Mizoram lo leh huan neituten kan nghahhlelh em em ruahtui tlak a lo hun leh ta a. Kan thlai chin chi hrang hrangin fur ruahtui tla a ngeih em em lai hian, enkawl ngun loh chuan chhiatna nasa tak a thlen thei a ni. Vawiina kan thupui 'Furtui tlak laia thlai hlun enkawl dan' tih hi tun hunah hian thlai kum hlun a bikin ser huan neitute tan a pawimawh hlein ka hria. Fur ruahtui hian kan thei huan tan thatna tam tak thlen mah se kan hriat reng tur chu - Fur laia kan ramin kumtin ruahtui a dawn thin hi ser tana pawi thlen khawpin a tam tlangpui. Tin fur ruahtui hian lei chunglang hang tha leh leitha a len bova, thlai chaw (Nutrients) te lei hnuaiah a put bo pui a, tin, natna a sem darhin a tipung a ni.

Fur ruahtui hian ser tiak hlim atanga a puitling thleng a, a pul kan tih thlentu leh tunlaia tam kan tih thlentu bul ber a ni. Heng natna hrang hrang, a zung \awih te, a zung bul leidip tawih te, a hnai (gummosis), Pu Vana saum kan tih ang chite, a hnah tla te, a zik a\anga a zunglam pana thihnate leh thei kung a rawng buang, a \awih te hi fur ruahtui hian a thlen a ni. Heng natna zawng zawng thlentu hi leia hmun khuar chi an nih avang leh tui ngaina chi an nih avangin tui tlin theihnaah rei tak chhung ruah a sur a, lei a hnawnin chak takin an pung \hin a ni. Tui hawkin a len darh a, ser zung hmawrah te lutin a eichhe \hin a, a zung natnate a thlen ta \hin a ni. Ruahtuiin heti anga natna a thlen theih avangin, fur ruah tui chu ser kung mamawh bak zawng thehthang darh tur a ni. Ruahtui thehdarh dan i lo sawi dawn teh ang.

Changkham : Sawi tawh ang khan Mizoram ruahtui tla hi a tam vang leh a tlangpuiin kan ser huante ram awih tlan deuh a phun a nih \hin avangin ruah tuiin lei chunglang hang \ha a len bo nasa thei hle a, chuvang chuan tui luang a chak lutuk loh nan leh lei\ha a lenbo nasa lutuk tur ven nan thing emaw mau hmangin emaw awih tan zawngin changkham tur a ni. Hei hian nasa takin lei luang ral tur a veng a ni.

Mulching : Mulching hi Mizo \awng chuan khuh hnawng ti ila a dik ber awm e. Mulching hian nasa takin thlai \hang \ha tur leh thar hlawk turin a pui thei a. Mulching-ah hian hmanraw hrang hrang a hman theih a, entir nan polythene sheet-te. Mulching hian hnim lei hnawnna a vawng \ha a, tin hnim \o tur a veng bawk. Ruahtui tam lutukin ser kung bul leh a vel lei a tlenfai loh nan a humhim bawk a ni. Mulching hi soil conservation atan hmanraw \angkai tak a ni.

Mulching atan hian hmanraw to leh vang hman kher a \ul lova, hnim thlawhna hnawlte pawh a hman theih a, tin, thing zai nawi leh kuhva kawrte pawh a hman theih a ni. Ser kung kan khuh hnawn dawn chuan a kung bul setah khuh loh tur, a kung a\anga feet khat vel emaw a kung hnaih lutuk lo, tawk si lova dah tur a ni. Buhpawl hi ser kung khuh hnawnna atan a \angkai hle bawk a, hmanraw dang aiin nitrogen lei\ha a pai hnem a, tin a \awih awlsam zawk a, buhseng laiin buhpawlte paih mai lovin khawl \hin tur a ni. Mulching hian hnim a titlem a, lei a ti dur a, a \awih chuan thlai chaw a siam a, thlasik ah lei a tilum a, nipuiah a vawng dai ve thung bawk a ni. Hengte avang hian ser rah pawh za-a sawmthum (30%) thlengin a ti hlawk thei a, a quality a \hat phah a, ser rah a thlum phah bawk a ni.

Terrace/Half moon terrace : Terrace han tih hian kan hre mai awm e, ser kungte chu terrace-ah phun a nih chuan fur rahin lei a hnawl tur nasa takin a venghim a. Step anga inchhawrdawh a nih avangin tui hawk luang a timuang bawk a ni. Terrace a phun a nih si loh chuan fur dawnah ser kung tin chu thla chanve angin laih hual a. A kung bul laih

zawl deuh tur a ni. Hei hian chaw \ha luangral tur a veng a, tin, ser kung awmna chu a awih a nih chuan lei chu thing tuai emaw mauin emaw dal \hin tur a ni.

Contour Trench : Contour farming kan tih chuan kan hre \heuh awm e. Contour farming-ah chuan ram vang tan zawngin ngil taka rin a, a inzawn a rin phei a, chumi hnuah chuan ram awih lutuk tur chu tanin khur laih a ni \hin a ni. He contour farming hi soil conservation atan a \angkai hle a ni.

Contour farming system-ah hian ram chu a vang zawnga tan a nih avangin ruah tui leh tui hawk luang tur a lo dang a, chu chuan nasa takin lei chunglang hang \ha luang chhuak lutuk tur a lo dang \hin a ni.

Strip Cropping/Vegetable barrier : Ser kung leh kung inkar chu phun tirhin a theih hram chuan ngil tak leh inrual khai taka phun \hin tur a ni. Ser kung leh ser kung inkarah chuan thlai dang chin hi a \ha a, hei hian lei min tur leh lei luang ral tur nasa takin a veng a ni. Chu bakah ran vulhte tan ran chaw a hran a siam ngai lovin ser kung inkarah hian ran chaw chin pawh hi a \ha hle a ni.

Lei hai pawn : Ser kung bul velah tui a tlin rei chuan, tui tlingah chuan natna hrik a lo inthlah pung \hin a, a bikin a zung \awih Phytopthora natna hi a inkhawl khawm duh bik a ni. Chuvang chuan ruahtui tlak dawnah ser kung bul vel chu tui luanral zung zung theihna turin hai pawn \hin tur a ni.

Tui luan kawr (drainage) : Sawi tawh ang khan fur laiin ser kung bulah tui tlin tir loh hram tur a ni. Ser zung a tui tam lutuk a luan luh loh nan ser kung a\anga 4ft. /5 ft. velah tui luan ralna tur siam \hin tur a ni.

A chunga kan sawi bakah hian fur laiin ser rah puitling si lova tla nasa takin a awm \hin a. Ser rah tla hi a nasat viau chuan a rah zawng zawng 75% lai te a tla zo vek thei a ni. Ser rah a tlak \hinna chhan hi chi thumin a \hen theih a.

Physiological drop : Hei hi June drop an ti bawk. Natna chi hrang hrang leh rannung vang ni lovin ser kungin tui, chaw \ha leh boruak a mil tawk loh avangte in theirah te a tla \hin a ni. Physiological drop-ah hian ser rah sen te tak te te a tla nasa thei hle a ni.

A ven dan : Physiological drop avanga ser rah tla ven nan chuan ser kung khat atan urea tui litre khatah gram khat pawlh leh 2,4-D (15ppm) chawhpawlhin May-June thla chho ah a rah insiam \an tirh thlakhat danah kah \hin tur a ni.

Biological drop: Natna hrik chi hrang hrang vanga ser rah tla \hin hi Biological drop a ni a. Hmuar natna chi hrang hrang ten ser rah tla a thlen \hin. Carbendazim tui litre sawm a gram 5 pawlhin ni 15 danah kah tur a ni.

Entomological drop : Hetiang ser rah tla hi rannungin an thlen \hin a, rannung te tak te te ho hian a rahte chu eiin an kher \hin a, a tlak phah \hin a ni. Hemi ven nan hian tur hmangin rannung chu hrai tur a ni. Tur han tih hian a rah tet lai a nih avangin leh a tur a chak loh avangin mihring tan a hlauhawm lo tura ngaih a ni. Tûr chu Malathion 20ml. leh vinegar/nimbu tui 2lts. chawhpawlh emaw kur tai 200gram leh tui 2lts. chawhpawlha kah tur a ni. Rannung thi te chu rang taka paih bo vat vat zel tur a ni. Hetia enkawl hian nasa takin ser rah tla tur a ven theih a ni. Tin, a remchan chuan electric eng hmang pawhin rannungte hi a man theih a ni.

Tun atan chuan kan lo duh tawk tawh dawn mai ang a. Fur zual lai a ser huan enkawl a kan hriat reng tur kan sawi nawn leh ang e.

Ser kung bulah tui tlin tir loh tur.

Ruah tui luang chak lutuk tur ven tur.

Ruahtuiin lei chunglang hang \ha a len bo loh nan, ser kung bul khuh hnawn tur a ni.

Fur zual laiin ser kung bulah tui luanna siam tur.

Ser kung bula tui a tlin loh nan lei hai pawn tur.

A hmin hmaa rah tla venna rannung tih rem bakah ser kung chaw \ha pek tur.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog